جستجو . ورود به وبگاه    ۱۴۰۰/۵/۵  
 
 

کتابخانه ديجيتال
گزارشات حاصل از طرح هاي پژوهشي خاتمه يافته


مشخصات گزارش:

۸۸۰۰۰۶۷۸ شماره طرح:
سنجش آلاينده هاي خليج فارس با استفاده از بيوماركرهاي كبد ماهي شانك زرد باله (مطالعه موردي آلودگي جيوه در خوريات ماهشهر) عنوان طرح:
سيد علي اكبر هدايتي مجري:
کشاورزي و منابع طبيعي شاخه:
۸۹/۴/۱۳ تاريخ تصويب طرح:
۹۰/۱۱/۱۰ تاريخ پايان طرح:
۹۰/۱۱/۱۰ تاريخ انتشار:
توجه: براي دريافت اصل گزارشات لطفا از طريق با صندوق تماس حاصل نماييد. دانلود فايل گزارش:

چکيده:

خليج فارس به دليل وجود منابع سرشار انرژي و وجود تاسيسات مختلف صنعتي در سواحل آن، يكي از اكوسيستم هاي مستعد آلودگي در سطح جهان بشمار مي‌آيد. از جمله مهمترين اكوسيستم هاي در معرض خطر خليج فارس، مجموعه خوريات ماهشهر است كه به دليل مجاورت با تاسيسات مختلف نفتي و پتروشيمي، آلودگي فلزات سنگين و به خصوص جيوه در آنها بسيار بالاست. جيوه يكي از مهمترين آلاينده هاي سمي آبزيان در اكوسيستمهاي آبي است. بسياري از آبزيان توانايي تجمع زيستي جيوه را در بافتهاي خود دارند كه مصرف آن براي انسان بسيار زيان آور مي باشد. مطالعه بيوماركرها اطلاعات مناسبي در مورد كيفيت و كميت آلودگي قبل از ظهور شرايط نامساعد در اختيار قرار مي دهد. به دليل فراواني و تكثير و پرورش ماهي شانك زرد باله در خليج فارس، اين ماهي گونه مناسبي براي مطالعات توكسيكولوژي محسوب مي شود. به دليل نقش سميت زدايي كبد ماهي، مطالعه بيوماركرهاي كبدي نسبت به ساير بيوماركرها از اهميت بيشتري برخوردارند. تغيير شاخصهاي فيزيولوژيك (تغيير عملكرد) و هيستوپاتولوژيك (تغيير ساختار) از مهمترين تغييرات كبد محسوب مي شوند. هدف از اين تحقيق مهيا كردن اطلاعات پايه اي از آسيبهاي اكوفيزيولوژيكي ماهي شانك در شرايط آزمايشگاهي و محيطي آلودگي جيوه و در نهايت طراحي بيوماركرهاي رديابي آلودگي جيوه است.

اين تحقيق در شرايط آزمايشگاهي (تست تحت كشنده) و محيطي (تست ميداني) انجام شد. در مطالعات آزمايشگاهي، تعداد 45 عدد ماهي با جنسيت نر و با وزن تقريبي 200 گرم به طور زنده صيد شده و پس از انتقال به آزمايشگاه، در تانكهاي 300 ليتري آب دريا نگهداري شدند. ماهيان مورد آزمايش به مدت 21 روز در معرض غلظتهاي 0، 10، 20، 40 و 80 ميكروگرم بر ليتر قرار داده شدند. پس از اتمام آزمايش، از ماهيان نمونه هاي خون، سرم و كبد گرفته شده و مورد آناليزهاي آنزيمي، خون شناسي، ايمني شناسي، هورموني، بافتي و توكسيكولوژي قرار گرفتند. در تست ميداني نمونه هاي ماهي، آب و رسوب از 4 خور آلوده به نام جعفري، غزاله، مجيديه و پتروشيمي و يك خور كم آلوده به نام زنگي تهيه گرديد. علاوه بر سنجش جيوه در آب و رسوب، نمونه هاي خوني و بافتي ماهيان صيد شده نيز مشابه آنچه در مورد شرايط آزمايشگاهي ذكر شد، آناليز گرديدند.

غلظت جيوه در آب بين 11-3 ميكروگرم برليتر و جيوه در رسوبات بين 7/0-3/0 ميكروگرم برگرم وزن خشك بود كه

بسيار بالاتر از استانداردهاي محيطهاي دريايي بوده (استاندارد به ترتيب در آب و رسوب برابر 1/1 و 15/0 بود) كه بيانگر در معرض خطر بودن آبزيان اين منطقه است. بررسي تجمع زيستي جيوه نشان داد كه جيوه موجود در آب و رسوب شديدا در كبد تجمع مي يابد. نتايج تست تحت كشنده نشان داد كه از بين شاخصهاي آنزيمي مقدار و فعاليت ALT, AST, ALP و ليپاز با افزايش غلظت جيوه كاهش و مقدار و فعاليت ACP افزايش يافت كه از اين بين ACP همبستگي بيشتري نشان داد (P<0.05). نتايج تست ميداني نيز روند نسبتا مشابهي نشان داد، هرچند به جز ACP ساير آنزيمها همبستگي مناسبي نشان ندادند (P>0.05). شاخصهاي بيوشيميايي در هر دو شرايط روند يكساني نشان دادند، به طوريكه با افزايش غلظت جيوه گلوكز افزايش و پروتئين كاهش نشان داد. علي رغم همبستگي مناسب هر دو شاخص بيوشيميايي (P<0.05)، پروتئين روند مناسبي در مواجهه با جيوه نشان داد. از بين شاخصهاي خون شناسي هموگلوبين و هماتوكريت در شرايط آزمايشگاهي غلظتهاي جيوه افزايش و MCHC كاهش نشان داد، در حاليكه در شرايط محيطي هر سه شاخص كاهش يافتند، هرچند به جز MCHC همبستگي مناسبي با غلظتهاي جيوه مشاهده نشد (P>0.05). از بين شاخصهاي ايمني شناسي لوكوسيت، ائوزينوفيل و لنفوسيت روند كاهشي و نوتروفيل و منوسيت روند افزايشي در غلظتهاي تحت كشنده و ميداني جيوه نشان دادند. هرچند از بين اين شاخصها تنها لوكوسيت، لنفوسيت و نوتروفيل همبستگي شديدي با غلظتهاي تحت كشنده و ميداني جيوه نشان دادند (P<0.05). در دو شرايط آزمايشگاهي و محيطي بين شاخصهاي هورموني تستوسترون، T3 و T3/T4 با افزايش غلظتهاي جيوه كاهش و T4 افزايش داشت كه از اين بين تستوسترون، T3 و T3/T4 همبستگي شديدي (P<0.05) در هر دو شرايط تحت كشنده و ميداني داشتند. بين شاخصهاي هيستوپاتولوژيك در دو محيط تحت كشنده و ميداني شاخصهاي كبد نكروز و آسيب هسته اي هپاتوسيت ها، چرب شدن و متورم شدن سلول، خونريزي، تجمع ماكروفاژ، ركود صفرا و رقيق شدن فضاي سينوزوئيد تغييرات مناسبي با غلظتهاي جيوه نشان دادند.

از بين شاخصهاي آنزيمي مقدار و فعاليت ACP، و از بين شاخصهاي بيوشيميايي پروتئين كل روند يكسان معني داري در هر دو شرايط تحت كشنده و ميداني داشتند، بنابراين مي توانند به عنوان بيوماركرهاي مناسب آنزيمي و بيوشيميايي پيشنهاد شوند. از بين شاخصهاي خون شناسي MCHC و از بين شاخصهاي ايمني شناسي، پارامترهاي لوكوسيت، نوتروفيل و لنفوسيت روند يكسان معني داري در هر دو شرايط تحت كشنده و ميداني داشتند، بنابراين مي توانند به عنوان بيوماركرهاي مناسب خون شناسي و ايمني شناسي مطرح شوند. بين شاخصهاي هورموني تستوسترون، T3 و T3/T4 روند يكسان معني داري در هر دو شرايط تحت كشنده و ميداني داشتند، بنابراين مي توانند به عنوان بيوماركرهاي مناسب و كارآمد ايمني شناسي در نظر گرفته شوند.

نتايج تحقيق حاضر نشان داد كه خوريات ماهشهر نسبت به جيوه آلوده است. جيوه در غلظتهاي مختلف در زمانهاي كوتاه مدت و طولاني مدت، آلاينده بسيار سمي با اثرات گسترده اكوفيزيولوژيك مي باشد. آنزيم ACP، پروتئين كل، MCHC، لوكوسيت، نوتروفيل، لنفوسيت، تستوسترون، T3 و T3/T4 و بسياري از شاخصهاي هيستوپاتولوژيك هپاتوسيت به عنوان بيوماركرهاي آلودگي جيوه در ماهي شانك پيشنهاد مي گردد.


 
  جستجو در کتابخانه ديجيتال
نام مجري (نويسندگان):
عنوان گزارش:
چکيده و متن:
راهنماي جستجو
 
  ابزارهاي مشاهده
راهنمايي
دريافت فونت ها
تغيير رنگ هاي سايت
نسخه قابل چاپ اين صفحه
 
© تمام حقوق براي صندوق محفوظ است | صفحه اول | چاپ صفحه
آخرين بهنگام سازي اين صفحه: ۱۳۹۳/۱۱/۱ - ۱۶:۵۱